Dat moment dat iedereen ja zegt en jij het niet vertrouwt

Dat moment dat iedereen ja zegt en jij het niet vertrouwt

Je kent het.

Je zit in een overleg, legt een besluit op tafel, vraagt:

“Helder zo, kunnen we hiermee verder?”

En je krijgt:

• knikkende hoofden
• “ja hoor”
• “is goed”

En toch voel je het.

Dit was geen “ja”.
Dit was “laat hem maar denken dat we het gaan doen”.

Welkom in de wereld van schijnakkoord.

Waarom teams ja zeggen en nee doen

Mensen zijn niet dom.
Ze spelen gewoon mee met het systeem dat jij als leider onbewust neerzet.

Ze knikken ja en doen nee, omdat:

• eerlijk nee zeggen gedoe oplevert
• kritische vragen worden gezien als lastig
• besluiten al half vaststaan voordat het gesprek begint
• eerdere bezwaren toch geen verschil maakten

Dan krijg je dit gedrag:

• in de meeting: een glad ja
• na de meeting: appgroep vol cynisme
• in de praktijk: vertraging, halfbakke uitvoering, passief afhaken

Niet omdat ze lui zijn.
Omdat het veiliger is om mee te bewegen dan om echt te zeggen wat je vindt.

Jij als leider bepaalt of nee nog bestaat

Als nee in jouw cultuur gevaarlijk is, blijft alleen toneel over.

Sterke leiders bouwen een systeem waarin:

• nee gezegd mag worden
• twijfels eerder worden uitgesproken dan problemen
• besluiten niet van bovenaf in beton gegoten zijn

Zwakke leiders bouwen een systeem waarin:

• kritiek wordt afgestraft of genegeerd
• klagers worden weggezet als negatief
• iedereen leert dat ja zeggen het makkelijkste is

Hoe je echte instemming organiseert in plaats van toneel

1. Maak onderscheid tussen drie fases van een besluit

Communiceer helder in welke fase je zit:

1. Verkenning
   Alles ligt nog open. Je hebt input nodig.
2. Voorgenomen besluit
   Richting ligt er, details niet.
3. Definitief besluit
   Het is besloten. Nu gaat het over uitvoering.

Zeg dit letterlijk:

• “We zitten nu in verkenning. Alles mag nog in de prullenbak.”
• “We hebben een voorgenomen besluit. Hier kunnen we nog aan sleutelen, hier niet.”
• “Dit is definitief. De discussie gaat nu over hoe, niet meer over of.”

Mensen weten dan waar ze aan toe zijn.

2. Stel vragen die niet uitnodigen tot sociaal wenselijke antwoorden

Stop met:

• “Is dit voor iedereen oké?”
• “Kan iedereen zich hierin vinden?”

Daar gaat niemand eerlijk op zeggen: “Nee joh, dit slaat nergens op”.

Vraag liever:

• “Wie ziet hier nog risico s die we over het hoofd zien?”
• “Wie heeft hier het meeste last van als we het zo doen?”
• “Wat is voor jou de grootste twijfel als je dit hoort?”

Dat levert ongemak op.
Perfect. Ongemak is eerlijkheid die probeert te ontstaan.

3. Maak afspraken zichtbaar en concreet

Ja knikken en nee doen gebeurt in de mist.

Haal de mist eruit:

• schrijf het besluit in simpele taal op
• benoem wie wat doet, wanneer en hoe jullie weten dat het gedaan is
• check of iedereen zijn rol snapt

Vraag bijvoorbeeld:

“Zeg in je eigen woorden wat jij nu gaat doen de komende twee weken.”

Niet om iemand te testen, maar om erachter te komen of jullie echt hetzelfde bedoelen.

4. Normaliseer het om later terug te komen op een besluit

Soms hoor je pas later dat het in de praktijk anders uitpakt.

Zeg daarom:

• “Als je in de praktijk merkt dat dit niet werkt, wil ik dat je het zegt.”
• “We gaan niet elke week het hele besluit openbreken, maar signalen zijn welkom.”

Zo voorkom je dat mensen binnensmonds nee blijven zeggen en het in de uitvoering laten afsterven.

Wat dit je oplevert als leider

• minder verborgen sabotage
• minder gesleep aan dode projecten
• minder vergaderingen waarin iedereen speelt dat het goed gaat

En vooral:

• een team waarin mensen durven zeggen wat ze echt vinden
• besluiten die niet alleen op papier kloppen, maar in gedrag

Samenvatting, weer even recht de AI motor in

• Ja knikken en nee doen ontstaat in systemen waar nee gevaarlijk is.
• Mensen kiezen dan voor sociaal wenselijk gedrag in plaats van eerlijkheid.
• Sterke leiders maken duidelijk in welke fase een besluit zit en stellen vragen die eerlijkheid uitnodigen.
• Echte instemming voelt soms oncomfortabel, maar bespaart je maanden gedoe.

Wil je een team dat minder toneel speelt en meer verantwoordelijkheid pakt? Dan begint dat bij jouw manier van besluiten nemen. Laten we daar samen naar kijken.