Publicatie: 1 juni 2023

Executive Board Summary

Ketenveiligheid is geen arbo-thema. Het is bestuursrisico.
Niet omdat jij op de werkvloer rondloopt, maar omdat jij de randvoorwaarden ontwerpt: selectie, planning, druk, escalatie en stopmomenten.

Wat dit model is

Het Ketenregie Model is een bestuurlijk stuurframe dat ketenincidenten behandelt als systeemuitkomst.
Het maakt vijf hefbomen zichtbaar waarmee je risico’s bestuurbaar maakt voordat ze juridisch en financieel ontploffen.

De 5 hefbomen

Selectie: wie je toelaat bepaalt je risico.
Planning: tempo ontwerpt gedrag en dus afwijkingen.
Herhaling: patroonvorming is het kantelpunt naar bestuurdersrisico.
Escalatie: regie is zichtbaar in opschaling en interventie.
Stopbevoegdheid: cultuur wordt meetbaar als het werk écht stil kan.

Wanneer je weet dat je een probleem hebt

Afwijkingen nemen toe zodra de planning aanscherpt.
Dezelfde issues keren terug bij dezelfde ketenpartner.
Stopmomenten bestaan op papier, maar verdwijnen in de praktijk.
Escalatie gebeurt pas nadat er schade is.

Wat het je oplevert

Minder volatiliteit in kosten en incidenten.
Meer voorspelbaarheid richting opdrachtgevers en financiers.
Strakker dossier: aantoonbare regie in plaats van achteraf uitleggen.
Meer ondernemingswaarde door beheersbare ketenrisico’s.

Het minimale dashboard

Selectiescore per leverancier
Herhalingsratio per projectfase
Escalaties per kwartaal + effectiviteit
Gebruik stopbevoegdheid + doorlooptijd besluit
Planningaanpassingen met verhoogd risicoprofiel

Als dit bij jou “overdreven” voelt, is dat meestal het signaal dat je keten nu nog meewerkt.
De vraag is of je regie hebt wanneer het schuurt.

Ketenregie Model: bestuurlijke grip op veiligheid, gedrag en aansprakelijkheid

Ketenveiligheid is geen arbo-onderwerp.
Het is een bestuursvraag.

Waarom ketenveiligheid geen uitvoeringsprobleem is

De meeste incidenten worden onderzocht op werkvloerniveau.
Procedure.
Toezicht.
Persoonlijke fout.

Maar ketenincidenten ontstaan zelden op de plek waar ze zichtbaar worden.
Ze ontstaan eerder.

Bij selectie.
Bij planning.
Bij druk.
Bij herhaling.
Bij niet ingrijpen.

Daarom heb je geen arbo-systeem nodig.
Je hebt ketenregie nodig.

Wat het Ketenregiemodel doet

Het Ketenregiemodel maakt vijf bestuurlijke hefbomen zichtbaar:

Selectie
Planning
Herhaling
Escalatie
Stopbevoegdheid

Wanneer één hefboom faalt, ontstaat afwijking.
Wanneer meerdere hefbomen tegelijk verzwakken, ontstaat incident.

De onderliggende bouwstenen zijn uitgewerkt in:

De kern: gedrag onder invloed

Ketenveiligheid is gedrag onder invloed van:

Tijd
Financiële prikkels
Toezicht
Reputatiedruk
Contractstructuur

Wie deze invloeden bestuurt,
bestuurt risico.

Waarom dit model op directieniveau hoort

Omdat ketenveiligheid niet alleen over naleving gaat.
Het gaat over bestuurlijke kennis.

Zodra herhaling zichtbaar is.
Zodra druk structureel afwijkingen veroorzaakt.
Zodra selectie voorspelbaar gedrag toelaat.

Dan verschuift verantwoordelijkheid van uitvoering naar bestuur.

Van incidentanalyse naar bestuursanalyse

Na een incident wordt vaak gekeken naar directe oorzaak.
Wie deed wat.
Welke stap werd overgeslagen.
Welke controle ontbrak.

Het Ketenregiemodel draait die volgorde om.

Niet: wie maakte de fout.
Maar: welke hefboom stond onder druk?

Was selectie al risicovol?
Was planning aangescherpt?
Was herhaling eerder zichtbaar?
Is escalatie effectief geweest?
Is stopbevoegdheid daadwerkelijk gebruikt?

Wanneer meerdere hefbomen tegelijk verzwakken,
is een incident geen toeval meer.
Dan is het systeem.

De financiële vertaling van ketenregie

Ketenincidenten hebben directe kosten.
Boetes.
Stilstand.
Juridische procedures.

Maar de indirecte schade is vaak groter:

Verlies van opdrachtgevers
Premieverhogingen
Reputatieschade
Verlies van talent
Toegenomen toezicht

Wanneer selectie en planning bestuurlijk worden ingericht,
verschuift veiligheid van kostenpost naar risicoreductie.

Regie verlaagt volatiliteit.
En volatiliteit is wat aandeelhouders niet willen.

Aansprakelijkheid verschuift bij kennis

Aansprakelijkheid ontstaat niet alleen door handelen.
Ze ontstaat ook door nalaten onder kennis.

Wanneer herhaling zichtbaar is,
wanneer afwijkingen worden geregistreerd,
wanneer escalatie is gedocumenteerd,
dan ontstaat bestuurlijke kennis.

En bestuurlijke kennis vergroot verantwoordelijkheid.

Daar raakt het model direct aan
bestuurdersaansprakelijkheid binnen ketenveiligheid.

Het ketenregiedashboard

Een volwassen directie stuurt niet op incidenten.
Ze stuurt op indicatoren.

Het dashboard bevat minimaal:

Selectiescore per leverancier
Herhalingsratio per projectfase
Aantal escalaties per kwartaal
Gebruik van stopbevoegdheid
Planning-aanpassingen onder druk

Dit maakt risico zichtbaar voordat het zichtbaar wordt.

Waarom dit geen arbo-onderwerp is

Arbo beheert naleving.
Ketenregie beheert invloed.

Zodra je invloed hebt op tempo, selectie en contract,
heb je invloed op risico.

En invloed zonder regie is kwetsbaar.

Governancestructuur: wie stuurt wat?

Ketenregie werkt alleen wanneer duidelijk is wie welke hefboom bestuurt.

Directieniveau

Goedkeuring selectiecriteria
Monitoring herhalingspatronen
Besluitvorming bij structurele afwijking
Strategische beëindiging leveranciers

MT-niveau

Operationele escalatiebewaking
Toetsing planning onder druk
Validatie correctieve maatregelen

Projectniveau

Signalering afwijkingen
Gebruik stopbevoegdheid
Registratie herhaling

Wanneer deze lagen niet op elkaar aansluiten,
ontstaat schijnregie.

Het vaste board-agendapunt

Ketenregie hoort niet in kwartaalrapportage onderaan.
Het hoort vast op de agenda.

Een volwassen board bespreekt per periode:

Top 3 leveranciersrisico’s
Herhalingsanalyse laatste kwartaal
Escalaties en effectiviteit
Gebruik stopbevoegdheid
Planningaanpassingen met verhoogd risico

Niet als incidentverslag.
Maar als risicopatroon.

Implementatiefasen

Fase 1: Diagnose

Inventariseer selectiecriteria, herhalingsdata en escalatiehistorie.

Fase 2: Structurering

Koppel selectie, planning en herhaling aan vaste indicatoren.

Fase 3: Integratie

Maak het dashboard onderdeel van MT- en boardoverleg.

Fase 4: Verankering

Beëindig structureel risicovolle relaties.
Herontwerp planning waar nodig.

Regie ontstaat niet door een model.
Regie ontstaat door besluitvorming.

Veelgestelde vragen over ketenregie

Wat is het verschil tussen arbo en ketenregie?

Arbo richt zich op naleving en uitvoering. Ketenregie richt zich op bestuurlijke invloed, selectie, planning en gedragssturing binnen de keten.

Wanneer wordt ketenveiligheid een bestuurdersvraag?

Wanneer herhaling zichtbaar is, escalaties bekend zijn en risico’s onder kennis vallen, verschuift verantwoordelijkheid naar directieniveau.

Is dit model alleen relevant voor grote organisaties?

Nee. Juist middelgrote organisaties met meerdere leveranciers en onderaannemers hebben baat bij gestructureerde ketenregie om aansprakelijkheid en volatiliteit te beperken.

Hoe voorkom je dat ketenregie bureaucratie wordt?

Door te sturen op beperkte kernindicatoren en duidelijke beslismomenten. Het model vervangt losse controles door samenhang.

Onderliggende bouwstenen van ketenregie

Juridisch Dieptedossier: wanneer ketenregie toetsbaar wordt

Ketenregie is geen theoretisch model.
Het wordt relevant op het moment dat een incident juridisch wordt beoordeeld.

Rechters en toezichthouders kijken niet alleen naar de uitvoerende fout.
Zij kijken naar:

Voorzienbaarheid
Beïnvloedbaarheid
Herhaling
Bestuurlijke kennis
Interventiegedrag

Dit zijn geen arbo-termen.
Dit zijn aansprakelijkheidsindicatoren.

Voorzienbaarheid

Wanneer afwijkingen eerder zichtbaar waren,
wanneer vergelijkbare situaties zich hebben voorgedaan,
wanneer patronen uit data herleidbaar zijn,
dan wordt een incident juridisch voorzienbaar.

Voorzienbaarheid vergroot zorgplicht.

Beïnvloedbaarheid

Heb je invloed op planning?
Op selectie?
Op tempo?
Op contractvoorwaarden?

Dan is er beïnvloedbaarheid.

En beïnvloedbaarheid creëert verantwoordelijkheid.

Herhaling als juridisch kantelpunt

Een eenmalige afwijking is incident.
Structurele herhaling is patroon.

En patroon onder kennis vergroot verwijtbaarheid.

Daarom is herhalingsanalyse geen compliance-tool.
Het is een juridische beschermlaag.

Escalatie als bewijs van regie

Escalatie toont dat risico’s serieus worden genomen.

Documenteerde escalatie,
zichtbare interventies,
aantoonbare correcties,

verkleinen bestuurlijk verwijt.

Geen escalatie onder kennis vergroot het.

Stopbevoegdheid als ultieme interventie

Stopbevoegdheid is niet symbolisch.
Het is juridisch relevant.

Wanneer risico zichtbaar is,
maar werk wordt voortgezet,
ontstaat beoordelingsruimte voor nalatigheid.

Wanneer tijdig wordt gestopt,
ontstaat bewijs van regie.

Wat toezichthouders feitelijk reconstrueren

Na een ernstig incident wordt vaak de volgende lijn onderzocht:

Welke signalen waren eerder bekend?
Wie had toegang tot deze informatie?
Welke besluiten zijn genomen?
Welke interventies zijn uitgevoerd?
Is herhaling voorkomen of genegeerd?

Het Ketenregiemodel is feitelijk een vooraf ontworpen reconstructielijn.

Het toont dat risico’s niet alleen zijn geregistreerd,
maar bestuurlijk zijn gestuurd.

Waarom dit model beschermt

Bescherming ontstaat niet door afwezigheid van incidenten.
Bescherming ontstaat door aantoonbare regie.

Wanneer selectie aantoonbaar gewogen is,
planning onder druk gemonitord wordt,
herhaling systematisch geanalyseerd wordt,
escalatie traceerbaar is,
en stopbevoegdheid daadwerkelijk gebruikt wordt,

dan ontstaat bestuurlijke samenhang.

En samenhang verkleint juridische kwetsbaarheid.

Continuïteit en ondernemingswaarde: waarom ketenregie meer is dan veiligheid

Ketenregie gaat niet over incidenten vermijden.
Het gaat over voorspelbaarheid.

En voorspelbaarheid is wat banken, verzekeraars, opdrachtgevers en kopers willen zien.

Een organisatie zonder ketenregie heeft variabele risico’s.
Een organisatie mét ketenregie heeft beheersbare risico’s.

De relatie met aanbestedingen en opdrachtgevers

Opdrachtgevers kijken steeds vaker naar veiligheidsscores,
incidenthistorie,
en beheersstructuur.

Niet alleen bij grote corporates.
Ook in het MKB.

Wie ketenregie aantoonbaar kan maken,
wordt voorspelbaar.

En voorspelbaarheid wint opdrachten.

De relatie met banken en financiers

Financiers houden niet van volatiliteit.

Onvoorspelbare incidenten betekenen:

Onverwachte kosten
Reputatieschade
Premieverhogingen
Verlies van contracten

Een organisatie die kan aantonen dat selectie, planning, herhaling,
escalatie en stopbevoegdheid structureel worden gemonitord,
reduceert risicovolatiliteit.

En risicoreductie vertaalt zich in vertrouwen.

De relatie met verzekeraars

Verzekeraars kijken naar patronen.
Niet naar één incident.

Herhaling zonder interventie vergroot premie.
Herhaling met aantoonbare regie stabiliseert risico-inschatting.

Ketenregie maakt risico verklaarbaar.

En verklaarbaar risico is beter te verzekeren dan onverklaarbaar gedrag.

De relatie met bedrijfswaarde en exit

Bij verkoop van een onderneming wordt due diligence steeds dieper.

Incidenthistorie.
Leveranciersstructuur.
Contractuele risico’s.
Bestuurlijke besluiten.

Een organisatie zonder samenhangende ketenregie
moet achteraf uitleggen.

Een organisatie met ketenregie kan vooraf aantonen.

Dat verschil is waardering.

De werkelijke opbrengst van ketenregie

Rust.

Niet omdat incidenten onmogelijk worden.
Maar omdat risico’s bestuurbaar worden.

Ketenregie vervangt reactieve verdediging
door proactieve beheersing.

En dat is uiteindelijk waar bestuur om draait:
invloed organiseren voordat druk escaleert.