Waarom meer omzet een winstprobleem groter kan maken
Directiepraktijk · rendement
Meer omzet kan een onderneming sterker maken. Maar groei vergroot ook elke fout in prijs, klantkeuze, capaciteit en uitvoering. Wie uitsluitend op omzet stuurt, kan harder groeien naar een groter winstprobleem.
In het kort
- Omzetgroei maskeert zwakke marge zolang de kas het verdraagt.
- Niet iedere klant of order draagt positief bij aan resultaat.
- Capaciteitsdruk maakt verborgen proceskosten zichtbaar.
- Groei verdient pas applaus wanneer cash, marge en bestuurbaarheid meegroeien.
Omzet is beweging. Pas marge, cash en herhaalbaarheid maken er gezonde groei van.
De ondernemer wilde groeien.
Twintig procent meer omzet.
Niet volgend jaar. Dit jaar.
Sales kreeg een steviger target. Marketing mocht extra campagnebudget inzetten. De accountmanagers moesten scherper achter kansen aan.
Op het eerste gezicht logisch.
Tot we bekeken wat een gemiddelde nieuwe opdracht werkelijk door het bedrijf sleepte.
Maatwerk dat niet goed was geprijsd.
Spoed in de planning.
Korting die commercieel verstandig had geleken.
Extra overleg.
Herstelwerk.
Een directielid dat moest ingrijpen zodra de levering begon te kraken.
Iedere order bracht omzet binnen.
En een kleine verhuiswagen aan verborgen werk.
In mijn werk met Advantage zag ik bij verschillende MKB directies hetzelfde patroon. De omzet groeide, iedereen werkte harder en toch bleef er minder rust, minder marge en minder bestuurbaarheid over.
Het probleem was niet een gebrek aan commercieel succes.
Het probleem was dat de onderneming omzet en waarde als hetzelfde behandelde.
Omzet is zichtbaar. Complexiteit verstopt zich.
Omzet verschijnt keurig in de rapportage.
Complexiteit doet dat minder beleefd.
Zij verspreidt zich over afdelingen:
- extra vragen bij de binnendienst;
- uitzonderingen in de planning;
- handmatige correcties in administratie;
- afwijkende afspraken die alleen één accountmanager kent;
- herstelwerk dat onder service verdwijnt;
- medewerkers die overuren maken om de belofte alsnog waar te maken;
- directieaandacht voor klanten die op papier winstgevend lijken.
Daardoor kan een opdracht commercieel aantrekkelijk en organisatorisch schadelijk zijn.
Niet omdat de klant slecht is.
Omdat de organisatie onvoldoende ziet wat het kost om deze klant goed te bedienen.
De verkeerde groeivraag
Veel groeiplannen beginnen met:
“Hoe halen we meer omzet binnen?”
Een betere vraag is:
“Welke omzet maakt onze onderneming sterker?”
Sterke omzet doet meer dan een factuur verhogen.
Zij past bij wat de organisatie goed kan leveren.
Zij heeft een gezonde marge.
Zij veroorzaakt beheersbare complexiteit.
Zij vraagt geen permanente directie interventie.
Zij draagt bij aan herhaalbaarheid, reputatie of strategische positie.
Zij laat de organisatie na levering minstens zo sterk achter als ervoor.
Dat betekent niet dat alleen eenvoudige klanten welkom zijn.
Complexe opdrachten kunnen zeer waardevol zijn.
Maar complexiteit moet zichtbaar worden gemaakt, bewust worden gekozen en fatsoenlijk worden geprijsd.
Anders verkoopt Sales avontuur tegen de prijs van standaardwerk.
De verborgen kosten van een klant
Om klant- of opdrachtwaarde goed te beoordelen, kijk ik breder dan omzet en directe inkoop.
1. Commerciële kosten
Hoeveel gesprekken, offertes, aanpassingen en korting waren nodig om de opdracht binnen te halen?
2. Operationele afwijking
Past de opdracht binnen bestaande processen of moet de organisatie voortdurend uitzonderingen maken?
3. Herstelwerk
Hoeveel correcties, klachten, extra leveringen en interne afstemming ontstaan na de verkoop?
4. Betaalgedrag
Wanneer wordt omzet werkelijk geld? Een mooie factuur die maanden openstaat, betaalt geen salarissen.
5. Directiebelasting
Hoe vaak moet een directeur of senior manager persoonlijk ingrijpen om de relatie of levering overeind te houden?
6. Opportuniteitskosten
Welke betere opdrachten kunnen niet worden aangenomen omdat capaciteit vastzit in werk met lage werkelijke waarde?
Pas wanneer die rekening zichtbaar is, weet je of omzet ook bijdraagt aan winst en gezondheid.
Waarom Sales dit niet alleen kan oplossen
Het is te makkelijk om dit als verkoopprobleem te behandelen.
Sales doet meestal wat de organisatie vraagt en beloont.
Als targets uitsluitend op omzet staan, wordt omzet geoptimaliseerd.
Als korting weinig consequenties heeft, wordt korting een verkoopinstrument.
Als operationele schade nergens terugkomt in de commerciële beoordeling, blijft zij voor Sales onzichtbaar.
Daarom moeten commercie, operatie en finance samen vaststellen welke omzet gewenst is.
Niet met een vergadercircus van twaalf mensen.
Wel met duidelijke criteria.
Bijvoorbeeld:
- minimale brutomarge;
- maximale afwijking van standaardlevering;
- passend betaalprofiel;
- benodigde capaciteit;
- strategische waarde;
- risico op herstelwerk;
- verantwoordelijke eigenaar voor uitzonderingen.
Groei kan zwakte vergroten
Wanneer een proces vijf procent lekt, lijkt dat bij beperkte omzet soms beheersbaar.
Verdubbel je de omzet, dan verdubbel je niet altijd alleen de lekkage.
De complexiteit kan sneller groeien dan de opbrengst.
Meer klanten veroorzaken meer overdrachten.
Meer maatwerk veroorzaakt meer varianten.
Meer medewerkers veroorzaken meer afstemming.
Meer uitzonderingen maken planning minder voorspelbaar.
Daarom maakt groei een zwakke organisatie niet automatisch sterker.
Groei zet een versterker op wat er al gebeurt.
Een goed werkend proces wordt krachtiger.
Een slecht werkend proces wordt luider.
Drie signalen dat omzet je bedrijf zwakker maakt
Iedereen is drukker, maar de marge beweegt niet mee
Dan groeit waarschijnlijk ook onbetaald werk.
De directie raakt vaker operationeel betrokken
Dat wijst erop dat groei niet door het systeem wordt gedragen.
Klanten worden steeds afhankelijker van individuele medewerkers
Dan groeit omzet sneller dan overdraagbaarheid en organisatievermogen.
Deze signalen vragen niet onmiddellijk om minder verkoop.
Ze vragen om selectie.
Welke omzet willen we?
Welke voorwaarden horen daarbij?
Welke klanten passen niet meer?
Wat moet eerst operationeel sterker worden voordat verdere groei verstandig is?
Een praktische directietafel
Neem de tien grootste klanten of opdrachtsoorten en beoordeel ze op:
- omzet;
- werkelijke marge;
- betaalgedrag;
- herstelwerk;
- uitzonderingen;
- capaciteitsbeslag;
- directieaandacht;
- strategische waarde.
Niet om klanten weg te jagen.
Om te stoppen met jezelf voorliegen over wat succes is.
Misschien moet een prijs omhoog.
Misschien moet maatwerk worden begrensd.
Misschien moet Sales andere opdrachten zoeken.
Misschien moet een proces eerst worden verbeterd.
En soms moet je concluderen dat omzet waar iedereen trots op is de onderneming vooral bezighoudt.
Tot slot
Meer omzet kan een oplossing zijn.
Maar niet wanneer iedere euro nieuwe omzet extra herstelwerk, uitzonderingen en directieafhankelijkheid meebrengt.
Dan schaal je geen succes.
Je schaalde het probleem.
De volwassen groeivraag is daarom niet hoeveel omzet je kunt binnenhalen.
De vraag is welke omzet jouw organisatie sterker, winstgevender en minder kwetsbaar maakt.
Welke omzet zou jij anders beoordelen als alle verborgen kosten morgen op dezelfde factuur verschenen?
Verder lezen
Over Roel van der Wielen
Roel van der Wielen is meervoudig MKB directeur met ruim 35 jaar ervaring in organisaties waar commerciële groei, menselijk gedrag en bestuurlijke verantwoordelijkheid elkaar dagelijks raken. Lees meer over zijn directie ervaring.
Een vraag over directie, gedrag of resultaat?
Ik denk graag vertrouwelijk mee over de opgave en wat er nodig is.