Zelfvertrouwen is geen gevoel, het is spierweefsel

We praten over zelfvertrouwen alsof het een lichtknop is. Aan of uit. Je hebt het of je hebt het niet. Alsof er ergens een soort kosmische HR-afdeling zit die beslist wie er wel en geen zelfvertrouwen krijgt.

Onzin. Zelfvertrouwen lijkt veel meer op spierweefsel. Als je het niet gebruikt, verslapt het. Als je het traint, wordt het sterker. En ja, de eerste keren voelt het belachelijk oncomfortabel.

Daarom is de belangrijkste les: zelfvertrouwen begint niet met geloof in jezelf, maar met gedrag dat laat zien dat je jezelf serieus neemt.

Wil je als leider daar dieper mee aan de slag, kijk dan ook eens op Leiderschap met lef.

1. Hou de afspraken met jezelf net zo strak als met anderen

Iedereen kent die ene collega die altijd te laat is. Je vertrouwt hem niet meer op zijn woord. Nu komt de pijnlijke vraag: zo ga jij vaak met jezelf om.

Je spreekt met jezelf af dat je vroeger op wilt staan. Dat je eindelijk die presentatie gaat maken. Dat je gezonder gaat eten. En wat doe je? Je verschuift, je stelt uit, je saboteert.

Elke keer dat je een afspraak met jezelf breekt, stuur je dit bericht naar je brein: ik ben niet te vertrouwen.

Zelfvertrouwen opbouwen begint op een debiel simpel niveau:

• Sta op wanneer je wekker gaat.
• Doe wat je gisteren in je agenda hebt gezet.
• Maak af wat je zelf belangrijk hebt verklaard.

Niet omdat je er zin in hebt, maar omdat je het hebt besloten. Zelfvertrouwen is het resultaat van een reeks gehouden micro-beloftes.

2. Praat minder, kijk meer: spreek als laatste in de ruimte

De onzekere leider spreekt als eerste. Die wil zijn eigen onrust dempen door overal wat van te vinden. De zelfverzekerde leider doet iets anders: die luistert.

Spreek eens bewust als laatste in een overleg. Laat iedereen eerst zijn mening geven. Stel vragen. Vraag door. Laat stiltes vallen.

Wat er gebeurt:

• Je voelt minder druk om briljante dingen te zeggen.
• Je krijgt betere informatie, omdat mensen meer delen.
• Als je dan iets zegt, luistert iedereen.

Zelfvertrouwen is niet: de grootste mond hebben. Het is de rust hebben om niet overal meteen bovenop te springen.

3. Handel voordat je je klaar voelt

Je gaat je nooit volledig klaar voelen. Niet voor die presentatie. Niet voor dat moeilijke gesprek. Niet voor een nieuwe stap in je bedrijf.

Wachten tot je je klaar voelt, is wachten tot je brein spontaan zin krijgt in spanning. Dat gebeurt niet.

De volgorde is anders:

1. Je voelt twijfel.
2. Je doet het toch.
3. Je brein denkt: hé, blijkbaar kunnen we dit.
4. Daarna voel je meer zelfvertrouwen.

Actie eerst, gevoel volgt. Niet andersom.

4. Stel betere vragen, ook aan jezelf

Onzekere mensen stellen rampvragen:

• Wat als ik het verpest?
• Wat als ze me niet serieus nemen?
• Wat als ik niet goed genoeg ben?

Zelfverzekerde mensen stellen andere vragen:

• Wat is hier het belangrijkste dat ik wil bereiken?
• Wat is de eerstvolgende stap die ik nu kan zetten?
• Wat heb ik nodig om dit beter te doen dan de vorige keer?

Je brein is een nogal letterlijke assistent. Wat je vraagt, gaat het zoeken. Vraag je om drama, dan krijg je drama. Vraag je om richting, dan krijg je richting.

5. Snoei in energiezuigers

Je kunt nog zo hard werken aan je zelfvertrouwen, maar als je jouw tijd volpropt met mensen die alleen maar lek prikken, houd je weinig over.

Kijk eens eerlijk naar je week:

• Met wie voel je je kleiner als je weggaat?
• Wie maakt alles zwaarder, negatiever, ingewikkelder?
• Bij wie moet je altijd herstellen na een gesprek?

Minder tijd met dit soort mensen is geen ongezelligheid. Het is onderhoud aan je mentale immuunsysteem.

Vul die ruimte met mensen die:

• jou beter willen zien worden
• zelf ook in beweging zijn
• eerlijk zijn, maar niet vernietigend

6. Verzet je lichaam, niet alleen je gedachten

Je kunt affirmaties blijven mompelen in de spiegel, maar als je dag ongeveer zo gaat: zitten, scrollen, snacken, klagen, dan gebeurt er bar weinig.

Zelfvertrouwen is ook biologie. Je brein reageert op hoe jij je lichaam gebruikt.

Beweeg dagelijks. Geen heroïsche marathons nodig, maar bijvoorbeeld:

• Loop een blokje om tussen afspraken.
• Neem de trap in plaats van de lift.
• Rek je uit voordat je een belangrijk gesprek ingaat.

Je lijf geeft je brein het signaal: wij kunnen iets dragen. Dat tikt elke dag een beetje zelfvertrouwen bij.

7. Vier progressie, niet perfectie

Perfectie is de snelste manier om jezelf klein te houden. Als het alleen telt wanneer het vlekkeloos is, kun je net zo goed in bed blijven liggen.

Zelfvertrouwen groeit van micro-overwinningen:

• Je voerde het gesprek dat je aan het uitstellen was.
• Je zei een keer nee waar je normaal ja zou zeggen.
• Je hebt iets afgemaakt zonder het twintig keer te herschrijven.

Maak het concreet:

• Schrijf aan het eind van de dag drie dingen op die je gedaan hebt waar je trots op bent.
• Sta stil bij wat beter ging dan vorige week.
• Laat jezelf zien dat je in beweging bent, niet dat je foutloos bent.

Zelfvertrouwen is het optellen van al die kleine momenten waarop je niet capituleert.

Gedrag eerst, geloof volgt

Laten we het nog een keer zo helder mogelijk maken:

Zelfvertrouwen begint niet met geloof in jezelf. Het begint met gedrag dat laat zien dat je jezelf serieus neemt.

Doe wat je zegt. Luister meer dan je praat. Handel voordat je je klaar voelt. Stel betere vragen. Snoei in energiezuigers. Beweeg. Vier kleine stappen.

Het voelt in het begin misschien geforceerd. Dat is goed nieuws. Dat betekent dat je uit je automatische patroon stapt.