Maandag 9:00 uur – geen PowerPoint, maar een whiteboard

Maandagochtend. Kantoor. Koffie op tafel, deur dicht.

Geen trajectfolder. Geen gelikt model. Ik begin altijd met dezelfde vraag:

“Wanneer merkte jij voor het eerst: ik ben de grip kwijt?”

Hij lacht ongemakkelijk.

“Geen idee. Het is er ingeslopen. Eerst dacht ik: corona, thuiswerken, iedereen moe. Maar op een gegeven moment dacht ik: wacht even, ze lopen niet meer met mij, ze lopen om mij heen.”

We lopen niet door een juridisch dossier. We lopen door het echte dossier: gedrag.

• Agenda’s van het MT.
• Teamoverleggen.
• De manier waarop hij feedback geeft.
• De manier waarop hij geen feedback geeft.
• Mailtjes, appjes, subtiele steken onder water.

Ik teken op het whiteboard:

• Namen van zijn MT.
• Pijlen tussen mensen.
• Frustraties, spanningen, oude koeien.
• Wie werkelijk invloed heeft, en wie alleen invloed op papier heeft.

Na een uur is het stil.

Hij kijkt naar het bord en zegt:

“Dit is dus precies waarom ik niet meer slaap.”

Wat niemand je vertelt over leidinggeven

Dit is wat niemand je vertelt als je voor het eerst directeur wordt:

Niet je markt is je grootste risico.
Niet je concurrent. Niet je personeelstekort.

Jijzelf bent het grootste risico.
Jouw leiderschap. Jouw gedrag. Jouw blinde vlekken.

Iedereen wil leider zijn. Bijna niemand wil het lef hebben dat erbij hoort.

We zijn in juni 2021. Het jaar van:

• Teams die al anderhalf jaar op halve kracht lopen.
• Online vergaderingen waarin je niemand echt ziet.
• Directies die hopen dat na de zomer alles weer normaal is.

Nieuwtje: wat jij normaal vond, was nooit gezond. Corona heeft het alleen pijnlijk zichtbaar gemaakt.

Het echte probleem is nooit het probleem

Hij dacht dat hij een communicatieprobleem had.

• Mensen klagen over gebrek aan informatie.
• Teamleiders zeggen dat ze niet zijn meegenomen.
• Het MT vergadert zich suf zonder besluiten.

Klinkt bekend?

Maar als je gaat graven, is het echte probleem nooit communicatie. Het echte probleem is:

• angst
• gebrek aan duidelijke spelregels
• leiders die liever aardig gevonden worden dan scherp zijn

Ik teken drie woorden op het bord:

VRIJHEID – VERANTWOORDELIJKHEID – GEVOLG

En ik zeg:

“Hier gaat het bij jou mis. Je geeft wel vrijheid, maar geen duidelijke verantwoordelijkheid. En al helemaal geen voorspelbaar gevolg.”

Hij knikt.

“Ik hoopte dat ze het zelf zouden snappen.”

Juni 2021: vermoeide teams en vermoeide leiders

Even eerlijk.

In juni 2021 is geen enkel team op zijn best. Iedereen is moe, prikkelbaar, klaar met thuiswerken of juist doodsbang om terug te gaan.

En juist dan valt leiderschap door de mand.

• De leider die alleen kan sturen op dagelijkse aanwezigheid, valt door de mand.
• De leider die controle verwarde met betrokkenheid, valt door de mand.
• De leider die hoopte dat HR de sfeer wel oplost, valt keihard door de mand.

Je voelt in juni 2021 precies wat je de jaren daarvoor hebt opgebouwd. Of wat je niet hebt opgebouwd.

De drie grootste leiderschapscrises die ik in 2021 zag

Ik neem je mee in drie situaties waar mijn telefoon in 2021 voor ging trillen. Stuk voor stuk herkenbaar. En ja, ik heb ze allemaal teruggebracht naar één ding: gedrag van de leiding.

1. De directeur die alles zelf blijft rechtzetten

Hij stuurt mij een bericht:

“Roel, ik ben kapot. Iedereen komt bij mij. Iedereen. Voor alles.”

Elke fout, elke klant die klaagt, elk intern conflict. Hij rent overal achteraan. Als superheld voelt dat eerst stoer. Tot je beseft dat je meer brandweerman speelt dan directeur bent.

Wat bleek?

• Hij loste alles zelf op.
• Hij gaf nooit terug: “Dit is jouw verantwoordelijkheid.”
• Mensen leerden: breng problemen naar hem, dan regelt hij het.

We hebben één simpele afspraak gemaakt.

Vanaf vandaag stelt hij bij elk probleem dezelfde vraag:

“Van wie is dit?”

En daarna:

“Wat is jouw eerste stap?”

Geen reddende engel meer, maar een leider die verantwoordelijkheid teruglegt waar die hoort.

De eerste weken waren pijnlijk. Mensen keken hem aan alsof hij hen verried.

En toen gebeurde iets moois: er kwamen minder problemen bij hem terecht. Niet omdat ze verdwenen, maar omdat mensen ze zelf gingen oplossen.

2. Het MT dat al jaren vergadert, maar niets verandert

Juni 2021. Strategiesessie in een zaaltje langs de A7. Mooie flip-overs, broodjes, inspirerende quotes op de muur.

Het MT kent alle theorie. Ze kunnen elk managementboek herkennen aan de kleur van de kaft.

Maar in de praktijk:

• eilandjes
• verborgen agenda’s
• vage afspraken

Elke keer als het spannend wordt, gebeurt er hetzelfde: ze schuiven het besluit vooruit.

“Laten we dit na de zomer oppakken.”

Na de zomer. Na de kwartaalcijfers. Na het volgende personeelsfeest.

Ik zeg tijdens zo’n sessie:

“Jullie zijn niet op zoek naar strategie.

Jullie zijn op zoek naar uitstel waar jullie je goed bij voelen.”

Het werd stil.

We hebben die dag één harde afspraak gemaakt: geen nieuwe projecten, geen nieuwe ideeën, geen nieuwe plannen, totdat drie oude slepende dossiers zijn opgelost.

Geen heidag, maar een snoeidag.

Drie maanden later: minder projecten, meer voortgang, meer rust. Zelfde mensen, ander gedrag.

3. De teamleider die dacht dat hij geliefd moest zijn

Hij was populair.

• altijd beschikbaar
• altijd begripvol
• altijd de zachte landing

Iedereen vond hem aardig. Tot hij een keer nee moest zeggen. Toen bleek dat er nul respect onder zat.

Waarom?

• Omdat hij nooit grenzen had aangegeven.
• Nooit duidelijke verwachtingen had uitgesproken.
• Nooit had durven zeggen: “Dit is de standaard. En als je daaronder zit, hebben we een gesprek.”

Samen hebben we een paar simpele zinnen geoefend:

• “Hier stopt het voor mij.”
• “Zo gaan we het vanaf nu doen.”
• “Nee, dit vind ik niet oké.”

Klinkt simpel. Voor hem voelde het alsof hij iemand ontsloeg.

Na een paar weken gebeurde er iets anders: mensen begonnen hem serieuzer te nemen. Niet omdat hij harder ging schreeuwen, maar omdat hij eindelijk een kader gaf.

Leiderschap is geen campagne, het is gedrag

In juni 2021 zag je de LinkedIn posts over:

• hybride werken
• werkgeluk
• vitaliteitsprogramma’s
• mentale fitheid

Allemaal leuk. Maar als jouw leiderschap niet klopt, wordt het allemaal decor.

Leiderschap is geen thema voor op de heidag.
Het is hoe jij op maandag binnenkomt.

• Kijk je mensen in de ogen, of in je mail?
• Stel je vragen, of geef je alleen opdrachten?
• Neem je moeilijke gesprekken, of stuur je ze door naar HR?

Je team voelt wat je doet. Niet wat je in je beleidsplan schrijft.

Hoe ik in 2021 met directies werkte

Ik ben geen coach die vraagt hoe je je voelt op een schaal van 1 tot 10. Ik ben ook geen trainer die drie dagen vol pleurt met werkvormen.

Wat ik wél doe:

• We maken het gedrag van de leiding pijnlijk concreet.
• We kiezen één scherp probleem, geen tien.
• We koppelen er een afspraak aan die morgen al in de praktijk gaat.

Niet over een kwartaal. Niet na de zomer. Morgen.

Waarom?

Omdat elke dag dat jij geen leiderschap toont, het systeem zichzelf verder vastvreet.

En ja, in juni 2021 heb ik vaak dezelfde zin gezegd:

“Je hebt geen leiderschapsprobleem.

Je hebt een uitstelprobleem.”